papadagWat is er toch gebeurd met de papadag? Was het een paar jaar geleden nog een ingeburgerd woord, nu hoor je er nauwelijks iemand over. Is de papadag met de komst van de crisis stilletjes verdwenen of is het anno 2012 elke dag papadag? Ik vroeg het namens Libelle aan zorgende vaders, een stuk of wat deskundigen en de lezers zelf.

50 % zorgt dag of dagdeel voor de kinderen

12 % mag niet van de baas

 4 % kan het zich financieel niet permitteren

4% heeft geen zin in papadag

Toen de kinderen nog klein waren, hadden mijn man en ik regelmatig spraakverwarring over het woord ‘papadag’ omdat we dat te rolbevestigend vonden.  Wij noemden onze dagen werkdagen en zorgdagen.  Mijn man noemde zijn zorgdag ook wel eens zijn vrije dag. Omdat ik veel minder aan werken toekwam dan hij, noemde ik mijn werkdagen juist mijn ‘vrije dagen’.  Woorden zijn dus erg persoonlijk.

Tegenwoordig kun je al helemaal niet meer aankomen met het woord ‘papadag’ want vaders steigeren massaal. De papadag is zo ingeburgerd dat er geen naam meer nodig is. Papa werkt gewoon vier dagen of zorgt dat hij de kinderen van school kan halen. Voor de rest is hij elke dag van de week papa. Vandaar dat de helft van de Libellelezers trots ‘ja’ invult bij de vraag of papa ook een dag voor de kinderen zorgt.  Hij gaat namelijk ook met ze naar voetbaltraining, leest ze voor en duwt geduldig lepeltjes spinazie in weigerachtige peutermonden.

Gelukkig lijkt de economische crisis daar geen verandering in te hebben gebracht. Werknemers gaan niet braaf 5 dagen werken uit angst hun baan te verliezen.  Ook de hogere crèche-kosten maken geen einde aan de zorgdag. Slechts 4 procent zegt het zich financieel niet te kunnen permitteren om een dag te gaan vaderen.  Wel is het werk zelf vaak een belemmering. Blijkbaar vindt nog altijd een deel van de vaders dat hun werk niet te doen is in minder dan 40 uur:  12 procent geeft aan dat het wegens werk onmogelijk is dat de partner parttime werkt.

Libelle vroeg deze zomer 300 Libellelezeressen naar het fenomeen papadag.  Omdat maar liefst de helft aangaf dat de partner ook een dag of dagdeel voor de kinderen zorgt, is de conclusie dat de zorgende vader bij Libelle geen uitzondering meer is.  De vraag is alleen of hij ook minder uren per week is gaan werken, of dat hij alleen flexibeler met zijn uren omgaat. Sommige vader werken bijvoorbeeld vier keer negen uur. Volgens het rapport Vaderschap 2.0 van E-Quality, het kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit , werkt maar 10 % van de vaders minder dan 35 uur per week.  Voor 2/3 e van de gezinnen is een fulltime werkende vader en een deeltijd werkende moeder nog altijd de norm. Het percentage is de afgelopen tien jaar wel gestaag gestegen.

“Vroeger was de papadag vooral iets voor hoger opgeleide mannen uit de dienstensector.  Nu zie je dat de zorgdag ook geaccepteerd is in meer macho beroepen als brandweerman of politieagent.  Ook daar kun je nu rustig zeggen dat je een papadag hebt”, zegt psycholoog Vincent Duindam,  die veel onderzoek deed naar vaders.  “Als je vier dagen werkt is dat echt maatschappelijk geaccepteerd.  Pas als je nog minder werkt – zoals vrouwen vaak twee of drie dagen werken – krijg je opmerkingen”.

Mijn partner krijgt nooit rare reacties van zijn vrienden of collega’s, meent 66 procent

Het klopt dus dat de papadag of de zorgende vader al behoorlijk ingeburgerd raakt in de werkende wereld.  Slechts 6 procent zegt dat haar partner nog wel eens een sneer krijgt van een maat of van iemand op zijn werk. De zorgende vader kan meestal juist op extra sympathie rekenen. Met zijn imago zit het helemaal snor.  “Kijk alleen maar de filmpjes van rappers als Ali B die hun kinderen een schone luier aan doen of in bed leggen en voorlezen. Dat was tien jaar geleden nog ondenkbaar”, stelt Louis Tavecchio, emeritus hoogleraar pedagogiek.  “Het is een mooie ansichtkaart die verkoopt, een ideaalplaatje”, zegt Vincent Duindam.

Werk en geld reden om geen papadag te hebben, zegt 16 procent

Een man moet onderhand een hele goede reden hebben om niet over te stappen op de vierdaagse werkweek.  Slechts 16 procent mag het niet van de baas of kan het niet betalen.  Volgens het rapport van E-Quality is dat percentage in het echt veel groter.  De 90 % mannen die geen papadag opneemt geeft twee redenen aan:  het kan niet gezien de aard van het werk of het is te nadelig voor het inkomen. Bij veel vaders blijft de papadag een vage wens die ze niet realiseren. E-Quality stelt dat het met name de moeder is die de papadag moet stimuleren.  Als de partner het wil, is de kans groter dat vader actief zijn wensen realiseert.

“Dat mannen de kost verdienen is in Nederland erg sterk aan het manzijn gekoppeld’, zegt Louis Tavecchio. “Vrouwen houden dat mooie huis en  twee maal per jaar op vakantie ook in zicht. Doe jij dat maar, zeggen ze dan, met zachte dwang. Terwijl het juist de vrouwen zijn die de deur open moeten zetten naar de papadag. Zij zijn de poortwachter.”

Maar ook de angst om een vierdaagse werkweek te regelen bij de baas, schrikt veel mannen af. Volgens Tavecchio is dat een gerede angst. “Het loopt bij een baas nog steeds moeilijk hoor. Het mag natuurlijk wel maar collega Jansen die altijd maar overwerkt, komt wel eerder in aanmerking voor die promotie. Ook de maatschappij werkt niet mee.  Kijk maar eens hoe lastig het is om bevallingsverlof voor mannen uit te breiden, het blijft minimaal.”

Wie bang is zijn baan te verliezen omdat het bedrijf verliest draait, of wie van los contract naar los contract gaat, zal minder geneigd zijn om eisen te stellen aan het aantal werkuren.  Maar Vincent Duindam zegt dat de crisis ook kansen biedt. “Tijdens de crisis stijgt de arbeidsdeelname van vrouwen nog steeds terwijl die van mannen juist daalt. Mannen gaan waarschijnlijk dus meer last hebben van de crisis dan vrouwen. Dit geeft natuurlijk een geweldige kans om taken binnenshuis te gaan herverdelen.”

 56 % denkt dat zorgende mannen een goed voorbeeld zijn voor de kinderen.

Met name voor de kinderen is het heel belangrijk dat vader ook een dag voor zijn rekening neemt.  ‘Een vader is heel belangrijk voor de stimulans en ontwikkeling van het kind’, zegt Gerard Janssen die het boek ‘Papadag, Multitasken voor vaders’ schreef. “Het begint al bij een jonge baby. Een moeder legt een baby aan de borst als die onrustig is, een vader moet andere technieken bedenken. Het blijkt dat die andere dingen die een vader verzint, juist belangrijk zijn voor een baby om zich te ontwikkelen. Het is spannend.”

“Een moeder plakt pleisters maar een vader leert je risico’s te nemen. Hij geeft je het vertrouwen dat hij er staat als het misgaat.  Als een kind ergens vanaf wil springen, denk aan de rots bij de rivier op de camping, keert een moeder haar gezicht af van angst, de vader zegt: kom maar, ik ben er. Als je nooit springt, leer je nooit zwemmen’, beschrijft Tavecchio de rol van de vader, “De vader met een papadag moet natuurlijk niet vergeten dat hij ook die pleister moet plakken.”

“Uit een onderzoek blijkt dat mannen in de media meestal boeven, verkrachters en oplichters zijn. Het is dus erg belangrijk dat kinderen een zorgzame vader als voorbeeld hebben”, stelt Janssen. Volgens pedagogen is een zorgende en aanwezige vader reuze bij uitstek belangrijk voor het zelfbeeld en zelfvertrouwen van dochters. Het helpt haar ook betere keuzes te maken in de liefde als ze ouder is.

Kinderen maakt het niet uit of hun vader of moeder voor hen zorgt, vindt 54 %

Mijn kinderen vinden het net zo leuk als hun vader thuis is,  zegt de meerderheid van de lezeressen die de enquête invulden.  ‘Hier speelt waarschijnlijk net zo iets als bij een gescheiden man’, zegt Duindam. “Als een man zonder papadag eens voor de kinderen zorgt, is dat waarschijnlijk erg leuk omdat hij erg zijn best doet om er iets bijzonders van te maken. Dan krijg je dat ijs en speeltuin-verhaal. Naarmate hij meer uren voor de kinderen zorgt, zullen de dagen normaler zijn en vergelijkbaar als die met hun moeder.”

50 % heeft  geen moeite de zorgvader zijn gang te laten gaan op zijn dag

Het is moeilijk de controle los te laten op de dag dat papa de baas is, erkent maar 10 procent van de geënquêteerden.  De meerderheid van de vrouwen bemoeit zich blijkbaar niet met de kleren die de kinderen dragen, de keuzes die de zorgvader maakt qua uitstapjes of de vraag of de kinderen wel een ‘broodje serieus’  eten bij de lunch.  De beruchte controledwang van de moeders kan dus in één klap naar het rijk der fabelen worden verwezen.  Aan de anderen kant geeft maar 39 % aan zich nooit te ergeren aan de manier waarop vader met de kinderen omgaat.

Volgens Duindam lopen vrouwen het risico dat hun man na een jaar of vier stopt met zorgen als ze de controle niet loslaten.  “Vrouwen zijn na negen maanden zwangerschap al veel meer vertrouwd met hun baby. Voor hun eigen bestwil moeten vrouwen zo gauw mogelijk een hele dag weggaan” zegt Janssen, “Als je hem die kans maar geeft, pikt hij het gauw op. “  Aan de andere kant zegt Janssen dat mannen de druk waar moeders onder staan moeten erkennen.  “Vrouwen worden aangesproken door school, familie en vriendinnen als de lunchbox niet in orde is, de kleren vies zijn of kinderen zich niet goed gedragen. Vader hebben helemaal niet het gevoel dat ze kunnen falen.  Als een man dat wil zien van zijn vrouw, helpt dat al veel.”

Ik ben tevreden over de verdeling thuis, zegt 53 %

Of vader nou wel of niet een papadag heeft, 53 % van de vrouwen hoeft niets te veranderen aan de verdeling van de zorgtaken thuis.  Van de respondenten gaf ook maar 6 % aan uitgesproken ontevreden te zijn over de verdeling van de uren die bij de kinderen worden doorgebracht.

1 % meent dat haar relatie beter zou zijn als manlief meer voor de kinderen zou zorgen

Blijkbaar maakt het de groep Libelle-lezeressen die aan de enquête hebben meegedaan wat de liefde betreft niet zoveel uit of hun man al dan niet een papadag heeft.  Duindam is dit niet met hen eens. “Het is aangetoond dat naarmate mannen meer zorgtaken op zich nemen, relaties echt beter zijn.  Echtscheidingen komen ook minder voor.” Ook Janssen zegt dat de situatie waarin vader een zware baan heeft en moeder alleen thuis zit met twee kleine kinderen, niet goed is voor de relatie. Ook is dat niet perse goed voor het kind. “Als vader moeder gelukkig maakt, is dat harstikke goed voor de kinderen.”

Mannen die tijd maken voor kinderen zijn wel leuker, zegt 51 %

Oppassen geblazen dus.  Vrouwen zeggen wel dat het voor de relatie niet uitmaakt hoeveel uren hij werkt, maar ze vinden mannen met een papadag wel leuker.  Als vader wil dat zijn vrouw over hem droomt en niet over die leuke zorgvader van het schoolplein, zou hij toch eens met zijn baas in overleg moeten.  In het buitenland zijn Nederlandse mannen reuze populair omdat ze relatief veel zorgen, hoort Duindam regelmatig.

49 % meent dat vaders met een papadag beter contact met hun kinderen hebben.

“Als je vanaf het begin bij de kinderen bent, weet je veel meer. Je weet hoe het op school gaat, je kent de vriendjes. Je bent echt in hun wereld’, zegt Duindam.

Ik wil de carrière van mijn man niet in de weg zitten dus ik verwacht hem niet vaak thuis voor kinderen, zegt 19 %

Waarschijnlijk zegt deze uitspraak iets heel belangrijks.  Vooral omdat ook maar 51 % het grondig oneens is met deze uitspraak. Blijkbaar is het nog steeds  redelijk normaal dat een papadag de carrière van vader in principe niet mag schaden.  Zou papa weer fulltime moeten gaan werken, bijvoorbeeld omdat hij directeur kan worden, zou een deel van de moeders  dat misschien wel accepteren.  Of zou papa ook grif een stapje terug doen als mama directeur wordt?

Interviews:

Gert-Jan Van der Linden (48)

Vader van Joep en Kiki (8 en 6?)

Papadag op woensdag

“Voor mijn carrière is het een barrière ”

“Op woensdag ben ik vrij. Mijn vrouw is altijd op donderdag vrij en heeft nu tijdelijk ouderschapsverlof op vrijdag. De rest van de week gaan de kinderen naar de naschoolse opvang.  We doen alles strikt fiftyfifty, ook het huishouden. Ik stofzuig, draai wasjes en doe boodschappen. Als ik breng, haalt Cecile en andersom.

“Gelukkig kunnen we allebei thuis werken als het voor de kinderen beter uitkomt.  Eens in de twee weken moet ik een dagje naar Parijs voor mijn werk. Dat plan ik altijd op de donderdag van Cecile. Als in november haar ouderschapsverlof afloopt, gaan we de kinderopvang niet uitbreiden: we gaan dan allebei om de beurt een middag thuis werken.

“De kinderen weten niet beter. Zij komen naar diegene die thuis is. Bij anderen zie ik wel kinderen naar de moeder rennen als ze hun knie gestoten hebben.  Cecile en ik proberen één lijn te trekken, maar daar kibbelen we nog wel eens over.  Tuurlijk wil mijn vrouw wel eens de regie hebben over de papadag maar daar trek ik me niet zoveel aan. Ze vertrouwt me wel.  Voor mijn kinderen is het goed. Ik denk wel dat Joep er iets van oppikt.

“Ik geniet van mijn zorgdag. Ik wil deze tijd helemaal meemaken.  Pas als de kinderen wat groter zijn, ga ik misschien weer vijf dagen werken want het is wel een barrière voor mijn carrière . Ik kan nu niet hoger klimmen, ik beweeg hooguit horizontaal door het bedrijf. Mijn collega’s vinden het wel heel normaal dat ik een papadag heb. “

 

Lars Anderson (34)

Vader van Lola Jane (2,5)

Schrijver van ‘Sterke Vaders’,

papadag op woensdag

‘Het is soms knetterzwaar”

“Ik heb zo mijn twijfels of de zorgvader zo ingeburgerd is, want ik ken ze niet. Ik zit altijd in mijn eentje bij de zandbak met mijn dochter.  Bij het consultatiebureau kom ik ook alleen maar moeders tegen. Volgens mij is het een marketingcultus, papadagen zijn een ideaalbeeld. In de praktijk werkt 90 % van de vaders full time.

“Vrouwen moeten de controle loslaten.  Alles wat met baby’s te maken heeft, zit in één groot moedernetwerk. Daar houden ze aan vast. Vaders worden vooral gedwarsboomd door de maatschappij. Ze krijgen geen promotie of hun carrière staat op het spel als ze een papadag nemen. Het levert ze geen waardering op.  Vrouwen levert het wel waardering op, het hoort bij ze, dus daar zit geen conflict.

“Ik zie mijn zorgdagen als een unieke bijdrage aan de ontwikkeling van mijn kind. Het is soms knetterzwaar maar ik doe dit voor haar. Als vader vanaf het begin aanwezig is, is dat goed voor haar zelfbeeld.  Daar investeer ik in. Het brengt me een diepe band met haar. Als ze valt, rent ze niet meteen naar haar moeder. Ze gaat nu vier dagen per week naar de crèche. Mijn vrouw heeft dus geen zorgdag. Ze heeft het drukker dan ik en ze verdient wat meer. Dat is voor ons ook fijn.

“Gisteren zijn we de hele dag naar Artis geweest. De olifanten en de giraffes vielen zeer in de smaak. Als we zo’n activiteit doen, kan ik het werk wat gemakkelijker loslaten. Als ik thuis ben is het verleidelijk om even iets anders te gaan doen. “

 

Paul van der Drift (54)

Vader van Chris (16)

Vangt Chris vaak na schooltijd op

“Nu zit op de fiets van papa ook een zitje”

 

“Ik heb in die zestien jaar heel veel zien veranderen. Ik was een van de weinige vaders op  het schoolplein, bij het consultatiebureau of bij de huisarts. Nu zie je ze overal. Weet je waaraan je het goed kunt zien? Aan de fietsen. Vroeger leende vader de fiets van moeder omdat daar het kinderzitje op zat. Nu zit op de fiets van papa ook een zitje.

“Toen Chris geboren werd, hebben mijn vrouw en ik de taken 50/50 verdeeld. Ik kon mijn werktijden flexibel inrichten omdat ik naast een halve vaste baan ook freelancer was.  We vonden het lastig om steeds weer de agenda te trekken, dus na een tijdje hebben we vaste afspraken gemaakt.  Toen hij groter werd, fietste ik vaak tijdens de lunchpauze naar huis om met Chris een broodje te eten. Ik heb toen heel veel heen en weer gefietst.

“Nu mijn zoon zestien is, kan hij wel alleen thuis zijn. Maar leuk vindt hij dat niet, en ik eigenlijk ook niet. Ik doe altijd mijn best om thuis te zijn als Chris thuis is.  Heel vaak is dat ook weer niet, omdat ze op deze leeftijd ook veel met elkaar afspreken.

“Ik vind de naam papadag eigenlijk heel raar. Alsof er ook een mamadag zou zijn. Je doet mee aan de opvoeding of niet. Alsof de opvoeding naar een dag verplaatst kan worden. Een papadag suggereert dat de verantwoordelijkheid uiteindelijk toch bij mama ligt. En dat papa een corvee dag heeft. Daar moeten we snel van af.  Als mannen eenmaal zo ver zijn, zullen ze zien wat ze gemist hebben.