Ik ben een veellezer met een calvinistische inslag. Ik mag geen nieuwe boeken kopen als ik oudere nog niet uit heb. Een voorraadje van meer dan vijf ongelezen boeken geeft me het gevoel dat ik de controle verlies. Ik heb de natuur van een verslaafde boekenkoper, zelfdiscipline en mijn budget zijn mijn enige redding.

Vorige week heb ik een e reader aangeschaft. Een aantal van mijn eigen boeken verschenen als ebook dus ik werd nieuwsgierig. Met veel plezier deed ik mijn eerste aanschaf via bol.com. Het werd de bestseller Stoner. Die is goedkoop omdat de schrijver dood is en het boek jaren geleden in het Engels verscheen.

Toen een kennis hoorde dat ik de overstap naar de e reader had gemaakt, stuurde hij me per post vijf cd-roms. Op twee daarvan stond: Engelse boeken, op de andere drie stond: Nederlandse boeken. Met een dreigend gevoel van ondergang en tegelijkertijd licht zwetend van opwinding – alsof ik vrij mochten winkelen in mijn favoriete boetiek – klikte ik het eerste schijfje open.

Een diepe zucht ontsnapte me. Ik zag 14.000 boeken langs rollen. Alle bestsellers van de afgelopen jaren, sommigen nog maar een paar maanden oud. Klassiekers die ik al langer wilde lezen maar waar ik niet aan toe was gekomen. Een muisklikje verwijderd van mijn ereader. Voorlopig hoefde ik geen romans meer te kopen. Ik hoefde niet meer te dubben over geld, over de keuze tussen het ene of het andere boek en over de vraag of het boek nog wel in mijn boekenkast paste.

Tegelijkertijd voelde het alsof ik de literatuur een persoonlijke nekslag toebracht door op de muis te klikken. Ik wist dat het onomkeerbaar zou zijn. Nooit zou ik meer 25 euro uitgeven aan een roman, nooit meer zou ik naar Londen reizen om de nieuwste Engelse romans aan te schaffen. Nooit meer zou een groeiende stapel ongelezen boeken me verwijtend uitstralen: Heb je ons nou nog niet gelezen? Ben jij een lezer of hamster je boeken om ze tentoon te stellen?

Zou ik boeken stelen uit een winkel? Zou ik boeken meenemen uit iemands huis? Zou ik accepteren dat iemand mijn boeken (die stonden er ook tussen en ook die van goede vrienden) zou pikken? Zou ik die persoon ooit nog aankijken of zou ik zeggen: ‘Je hebt een morele grens overschreden, mijn vriend ben je niet meer! ‘

Terwijl ik deze morele afweging stond te maken (er kriebelde een engeltje op de ene en een duiveltje op de andere schouder) kwam er een groter besef in mij boven: de ereader betekent,  ondanks de bescheiden groei van de ebook-markt, het einde van het papieren boek, de uitgeverij en de boekwinkel. Niemand zal meer geld uitgeven aan romans als hij deze vijf schijfjes (en de toekomstige schijfjes) binnen zijn bereik heeft.

Het einde van het lezen? Welnee, ik zou de komende jaren meer dan ooit lezen, ik zou vreetlezen, tot misselijkheid aan toe. Maar wie zou die boeken voor mij schrijven en publiceren als ie er niets meer voor betaald zou krijgen? Zou de stroom aanhouden? Was ik zelf niet gestopt met boeken publiceren toen ik tot het besef kwam dat het slechts liefhebberij was, gesubsidieerd door mijn freelance praktijk? Zo simpel is het voor het gros van de Nederlandse schrijvers. Ze stoppen zelf heel veel geld (werkuren) in het boek en krijgen een paar duizend euro terug na verkoop. Hooguit een handjevol kan er goed van leven.

Aan de andere kant: schrijvers blijven altijd schrijven, het is een scheppingsdrang die verder gaat dan geld. Maar zullen uitgeverijen hun boeken blijven uitgeven, zullen boekwinkels een podium bieden? De golf prachtboeken die nu op die vijf cd-tjes staat, is een hoogtepunt, een stuiptrekking. Over een paar jaar is de stroom opgedroogd. Dan zullen schrijvers blogs schrijven, hoofdstukken verkopen op de ipad, lezers zullen zich abonneren op een roman. Was Charles Dickens ook niet zo begonnen met zijn feuilleton in de krant?

Als ik op mijn zolder kom, kijk ik soms nostalgisch mijn kist met lp’s door, ik ben allang overgestapt naar de cd’s. Nu staat naast de albums een doos met cd’s. Ik heb sinds kort een Spotify-account. Voor tien euro per maand heb ik toegang tot bijna alle muziek ter wereld. Artiesten sluiten contracten met diensten als spotify en brengen hun expressie in eigen beheer uit. Muzikanten hebben een groter bereik dan ooit.

Ik vermoed dat het met boeken ook zo zal gaan. Ik schrijf een boek, huur een redacteur in voor de kritische blik en publiceer het boek op mijn wordpress-site. Ik doe mijn eigen publiciteit via facebook en twitter en sluit hooguit contracten met een digitale uitgeverij die als etalage kan fungeren. Als ik een boek schrijf over wandelen, mag een schoenenmerk op pagina 13 adverteren, als ik schrijf over Afrika, staan overal linkjes naar reisbureaus en musea. Zoiets?

Terug naar die duivelse cd-rommetjes van mijn kennis cq dealer. Gooi ik ze in de prullenbak of laad ik ze op mijn reader? Zal ik tussen de duizenden titels een uitgelezen collectie shoppen waar ik me de komende jaren ledig mee kan houden? De auteur wil toch ook dat ik zijn boek lees, dat boven alles toch? Of ik het boek nou uit de bibliotheek haal, van iemand leen of van deze verleidelijke schijfjes rip?
14.000 boeken