oneworldGaan mensen nog op reis in tijden van crisis? Uit een rondgang langs reisorganisaties en reizigers blijkt dat mensen nog steeds verre reizen boeken, rugzakken omgorden of vrijwilligerswerk gaan doen in het buitenland.  Met de nieuwste trends en bestemmingen. Wat dacht je van een culturele rondreis in Zuid-Soedan? Of een vlottentocht in Birma? Sommige mensen gaan graag logeren bij gezinnen in Ethopië of op Borneo. Hun kinderen gaan natuurlijk mee!

Toerisme

De economische crisis is voor veel mensen nog geen reden om exotische bestemmingen te schrappen.  Ze boeken avontuurlijke groepsreizen naar Myanmar, tickets naar India voor het hele gezin of maken een wereldreis. Wel aarzelen ze vaker om vrijwilligerswerk te doen in een ontwikkelingsland. 

 Marlies van van Hal was deze zomer in Guatamala en El Salvador, in haar eentje. Vorig jaar was ze in Indonesië. “Ik houd het low budget want de ervaring zit hem niet in de luxe. Als je slaapt in een dormitory (slaapzaal) ontmoet je ook nog eens mensen.”

Ze trekt er al een decennium jaarlijks met de rugzak op uit en zag de manier van reizen veranderen. “De flashpacker is in opkomst. Dat zijn mensen die met laptop, smartphone en dat soort gadgets op reis gaan. Ze slapen in een aparte kamer in een duurder hostel met mooi uitzicht. Ze hebben duidelijk een wat groter budget dan de ouderwetse rugzakreiziger.”

Het rugzakreizen bevalt Van Hal zo goed dat ze dit voorjaar een wereldreis gaat maken.  “Ik heb net een vast contract gekregen in september, na drie jaarcontracten maar ik ga toch. Je leeft maar één keer.” Van Hal wil de reis combineren met het doen van vrijwilligerswerk voor duurzame toeristische projecten.  Van Hal is docent Cultuur en Toerisme en hoopt iets nuttigs te kunnen doen.”

Naast backpacken en wereldreizen blijven ook de avontuurlijke groepsreizen populair. “Wij merken nauwelijks dat er crisis is”, zegt Rudi Brons, hoofd afdeling Verkoop van Shoestring/Koning Aap. “Vooral het aantal ‘bouwsteenreizen’ van YourWay2GO, waarbij mensen zelf stukjes reis koppelen, groeit enorm. Steeds meer mensen vragen naar maatwerk en reizen liever individueel. Dit meestal wat oudere publiek, heeft vaste banen of een goed pensioen, en heeft nog niet zoveel last van de economische teruggang.”

Bij Shoestring, dat avontuurlijke groepsreizen voor jongeren verkoopt, is de crisis wel te merken, maar dan vooral omdat er goedkopere reizen worden geboekt. Brons: “Heel af en toe hebben we afzeggingen omdat klanten hun baan zijn kwijtgeraakt. Er moet een hoop gebeuren voordat een Nederlander zijn droomreis opgeeft, het is te veel een statussymbool.”

Ook bij marktleider Djoser gaan de zaken goed. Weliswaar niet zo goed als vijf jaar geleden, maar de groepsreizen gaan nog altijd grif van de hand. Volgens directeur Herman van der Velde komt dat omdat dit soort reizen mensen een ervaring opleveren en het niet alleen om consumeren gaat zoals bij een strandvakantie. “Het is een unieke ervaring waar je het hele jaar op teert. Mensen hebben best wat over voor zo’n reis. Ze bezuinigen daar niet snel op.”

Bij Djoser zit de meeste groei in de gezinsreizen: ouders nemen hun kinderen liefst in groepsverband mee naar een ver buitenland. Met name bij gescheiden ouders schijnt de avontuurlijke groepsreis goed te scoren. Kinderen kunnen dan met elkaar optrekken en de verschillende ouders kunnen verantwoordelijkheden met elkaar delen. Populaire bestemmingen zijn Zuid-Afrika en Kenia. Egypte en het Midden-Oosten zijn afgevallen sinds de Arabische lente.

De familie Damen trekt er elke zomer zelfstandig op uit met de rugzak. Dat doen ze al sinds de kinderen heel klein waren. Hans Damen: “Je leven stopt niet als je kinderen hebt, reizen is onze hobby.  Met een beetje fantasie vinden de kinderen het ook leuk in een land als India. Rond tempels kun je geweldig spelen en we doen veel cursussen zoals pottenbakken en sieraden maken.  Zwembadje erbij, prima.”

Volgens Hans zijn het geen vakanties die je kunt houden van een minimum inkomen. “We slapen met de kinderen wel in een redelijk hotel en we nemen altijd twee kamers. Soms huren we een auto met chauffeur.  Maar de tickets zijn het duurst. Toch zie ik om me heen dat collega’s en vrienden veel meer geld kwijt zijn aan een all inclusive in Turkije. ”

De brancheorganisatie ANVR voorspelt dat de reiswereld het de komende jaren nog moeilijk gaat krijgen: slechts zo’n 5 procent groei tot 2020 (tot 13 miljard).  Ter vergelijking: de reisbranche groeide van 2002 tot 2010 met 25 procent. Zolang de babyboomers financieel draagkrachtig en gezond blijven, zullen de avontuurlijke reisorganisaties het goed blijven doen. Pas als na 2020 de babyboomers toch liever overwinteren in Spanje, zal er echt wat gaan veranderen.

Desalniettemin merkt reisorganisatie Baobab wel degelijk dat mensen bezuinigingen op hun vakantie.  Volgens de managing director van Baobob Mark Groen volgt Baobab de neergaande markttrend en die is al jaren niet meer positief. “Bovendien boeken klanten nu liever last minute. Boekten ze vroeger hun rondreis al zes maanden van te voren, nu beslissen ze pas drie of vier weken voor hun vakantie.  Mensen nemen het zekere voor het onzekere. Toen het regeerakkoord er lag, regende het opeens boekingen bij ons.  Mensen willen voor alles duidelijkheid.”

Groen ziet ook een verschuiving in het type reizen dat mensen boeken. Ze kiezen voor een goedkopere vijftiendaagse reis in plaats van een 27-daagse droomreis. Maar ook de typische Baobabklant is veranderd.  “De twintigers en de dertigers hebben het lastig, die geven hun geld minder gemakkelijk uit.”

De gezinsreizen met kinderen die Baobab aanbiedt, gaan wel heel goed. “Dat is een stabiel groeiende groep klanten die het zich kan veroorloven.  Mensen die een ervaring en ontmoeting zoeken, die reizen toch wel, onafhankelijk van de conjunctuur.” Het is dus ook niet gek dat Baobab juist in deze tijd de aloude overlandexpeditie weer van stal heeft gehaald. “Die hebben we weer nieuw leven in geblazen en daar is veel vraag naar. Mensen zoeken toch een ‘once in a lifetime-experience, of ze nou heel jong zijn of juist een sabatical nemen.”

Ondanks de crisis vertrekken mensen dus nog altijd graag naar een ver buitenland. Ook vrijwilligerswerk of een aantal jaren ontwikkelingswerk doen is nog altijd populair.  VSO-vakdeskundige  Marcel Pool verliet Nederland in een tijd van economische bloei en kwam terug in een land in crisis. Hij werkte zes jaar in Papoea Nieuw Guinea als fysiotherapeut. Hij zette ondermeer een afdeling fysiotherapie op in een ziekenhuis.  Hij kwam deze zomer terug in Nederland en had het geluk meteen werk te vinden. Hij werkt nu als zelfstandig fysiotherapeut op een sportschool en als invalkracht bij Heliomare.

‘Ik kwam zonder verwachtingen terug want ik begreep dat het ook crisis was voor fysiotherapeuten. Ik heb geluk gehad. Mijn werkervaring in Papoua Nieuw Guinea heeft me veel gebracht. Ik heb een bepaalde rust gekregen, om wat meer bij de dag te leven. Soms lopen dingen anders dan gedacht. Dat kan ik ook in mijn huidige werk en bij mijn collega’s goed gebruiken.”

In tijden van crisis is het risicovoller voor twintigers en dertigers om hun vaste baan te riskeren voor een periode werken in het buitenland. Tot voor kort waren ze verzekerd van werk en huis als ze weer thuiskwamen. Joke Zwart, manager van de afdeling Recruitment van

VSO zegt:  “We merken dat het lastiger is om de juiste mensen te vinden. Met name mensen die al enkele jaren werkervaring hebben in onderwijs of gezondheidszorg melden zich minder vaak aan. Dat zijn precies de mensen die we nodig hebben voor onze partnerorganisaties.” De mensen die de sprong nog wel aandurven doen dit – behalve uit idealisme – ook om hun cv te versterken. Of het zijn mensen die al aan het eind van hun loopbaan zijn gekomen.

Rosalie van Deursen, docent Cultuurtoerisme aan de Hogeschool InHolland, in haar vakantie tevens reisbegeleider, stelt dat de avontuurlijke groepsreiswereld wat minder van de crisis te duchten heeft omdat de meeste klanten ouder zijn en een hoog vast inkomen hebben. “Sommige mensen gaan vier keer per jaar op reis. Mensen zijn op zoek naar een ervaring en zijn zeer kritisch.  De nieuwe toerist is ook niet meer zo trouw als vroeger.  Hij blijft niet bij één reisorganisatie.”

“Mensen vinken graag landen af. Daarom zijn reizen waarin drie  landen bezocht worden ook zo populair, dat zijn er in één keer drie.  Jonge mensen kiezen in Afrika om te beginnen voor landen als Kenia of Tanzania. Dat is voor hen Afrika. Pas bij de tweede of derde reis komen ze toe aan landen als Mali of Ethiopië”, zegt Van Deursen.

In haar ogen zijn toeristen het leukst als ze nog openstaan voor het nieuwe en andere, als ze niet alleen maar vergelijken van die berg is lang niet zo hoog als die ik zag in Bhutan…  “Ik ga binnenkort onderzoek doen in de woestijn van Marokko met studenten. We gaan een toeristisch product verder ontwikkelen. Zelf reis ik heel anders. Niet in een georganiseerde groep en het liefst ergens bij locals. Ik blijf dan een tijdje om mensen te leren kennen. Ik heb er nu al zin in!”

 

Citaten voor onder de foto’s van Marcel en Hans

Hans Damen:  Soms hebben de kinderen even genoeg van de drukte, India  is zo intensief. Dan bouwen we even wat rust in.  Nu ze ouder worden kan er steeds meer,  ze kunnen steeds stoerdere dingen doen.  De kinderen haalden  bijvoorbeeld hun duikdiploma.  Op vakantie leren ze over andere landen en culturen.  Die keer dat er zomaar een koe door het restaurant kwam lopen,  dat vergeten ze nooit meer.

 

Marcel Pool:  Ik zou eigenlijk maar twee jaar blijven. Maar het beviel zo goed dat ik er nog twee jaar aan vast heb geplakt. Uiteindelijk ben ik zelfs zes jaar gebleven.  Ik ben  zeker veranderd. Ik heb geleerd om de dingen in Papua New Guinea-time te doen. Soms lopen de dingen wat anders dan gepland.

 

Drie kaders:

1. populair in 2012

2. nieuwe bestemmingen

3. plekken die je moet hebben gezien

 

1. Populair in 2012

*  Voluntourism  – Tijdens de vakantie een paar weken vrijwilligerswerk doen.

*  Slumtourism – Excursies naar sloppenwijken in Zuid-Afrika, Brazilië of India

*  Backstagetourism – logeren bij een lokale familie

*Couch surfing –  goedkope logeeradressen in verre steden en in één klap lokale mensen leren kennen, te regelen via het internet.

* Familiereizen –  gezinnen die aansluiten bij een avontuurlijke groepsreis voor gezinnen. Ideaal voor gezinnen met één kind.

*. Maatvakantie – voor mensen die niet meer met een groep weg willen gaan maar zelf met een gids hun reis uit willen stippelen

*. Singlereizen – avontuurlijke groepsreizen waarbij je niet buitengesloten kunt worden door stelletjes en je ook nog kans loopt een partner tegen het lijf te lopen.

*. Overland –  Twee of drie maanden in vrachtwagen naar China of dwars door Afrika reizen met reisorganisatie

* Flashpacker – Rugzakreiziger met laptop en smartphone en een wat ruimer budget.  Slaapzalen of dormitory zijn passé.

* Last Minutes – niet alleen om goedkope tickets te scoren maar ook om zeker te weten of de reiziger nog een baan heeft.

 

 

Bestemmingen in opkomst

Myanmar (Birma)

Noord-Korea

Soedan

Kazachstan

Georgië

Tadzjikistan

Columbia

Oost-Timor

 

(bron: Baobab, Djoser en Shoestring/Koning Aap)

 

 

Populaire bestemmingen

*Amazone regenwoud

*Sahara woestijn

*IJsland

*Lofoten

*Chinese muur

*Mount Everest

*Grand Canyon

*Great Barrier Reef

*Galapagos Eilanden

*Nijlcruise

(bron www.reishonger.nl)